Veli rehberi
Anaokuluna kaç yaşında başlamalı
Bu sorunun herkes için geçerli tek bir yanıtı yok. Doğru yaş; çocuğun gelişimine, ailenin günlük düzenine ve seçilecek okulun o yaş grubuna ne sunduğuna göre değişir. Aşağıda yaş yaş neyin değiştiğini ve karar verirken nelere bakılacağını yazdık.
Son güncelleme
Yaş tek başına ölçü değil
Anaokuluna başlama yaşı sorulduğunda genellikle bir sayı beklenir. Oysa aynı ay doğmuş iki çocuk arasında uyku düzeni, dil gelişimi, tuvalet alışkanlığı ve akranla oynama isteği bakımından büyük fark olabilir. Karar takvimden çok bu başlıklara bakılarak verilir.
İkinci belirleyici ailenin günlük düzenidir. Evde çocuğa gün boyu eşlik eden bir yetişkin var mı, çalışma saatleri ne, kardeş var mı. Okul öncesi kararı yalnız çocuğun değil, evin kararıdır.
Üçüncüsü okulun kendisidir. İki yaş grubuna uygun bir okul ile beş yaşa uygun bir okul aynı şey değildir. Küçük yaşta yetişkin sayısı ve mekan düzeni, büyük yaşta programın içeriği öne çıkar.
2 yaş: ilk ayrılık
İki yaş, çocuğun kendi başına yapabildiklerinin hızla arttığı dönemdir. Sosyal olarak ise henüz paylaşma ve sıra bekleme yaşı değildir; çocuklar yan yana oynar, birlikte oynamaz. Bu normaldir ve okulun bunu bilerek çalışması gerekir.
Bu yaşta okul kararı çoğunlukla bakım ihtiyacından doğar. Yanlış bir gerekçe değildir. Ancak seçim yapılırken sınıftaki yetişkin sayısı, tuvalet ve lavabo düzeni, dinlenme düzeni ve hastalık durumunda izlenen yol, programdan önce sorulmalıdır.
İki yaşında okula başlayan çocuklarda uyum genellikle daha uzun sürer ve ilk yıl hastalık daha sık görülür. İkisi de beklenen şeylerdir.
3 yaş: en sık başlanan yaş
Üç yaş, Türkiye'de anaokuluna en sık başlanan yaştır. Çocuk bu dönemde cümle kurar, isteğini anlatır, yönergeyi anlar ve akranıyla oynamaya istekli hale gelir. Ayrılık hala zordur ama süresi kısalır.
Bu yaşta okulun katkısı belirgindir: dil gelişimi hızlanır, oyun kurma becerisi artar, sırasını bekleme ve paylaşma öğrenilir. Evde tek başına büyüyen çocuk için akran ortamı bu yaştan itibaren gerçekten fark yaratır.
Tuvalet eğitimi bu yaşta çoğunlukla tamamlanmış olur. Tamamlanmadıysa okulla birlikte yürütülebilir; kayıt görüşmesinde okulun bu konudaki tutumunu sorun.
4 ve 5 yaş: program ağırlık kazanır
Dört yaşta dikkat süresi uzar, kural içeren oyun mümkün hale gelir, çocuk kendi yaptığı işi anlatabilir. Beş yaşta ise ilkokula hazırlık gündeme girer: kalem tutma, ses ayırt etme, sayı ile miktar ilişkisi, bir işi başından sonuna bitirme.
Hiç okul öncesi görmeden ilkokula başlamak çocuğu zorlar. Beş yaşına gelmiş ve hala okula başlamamış bir çocuk için en az bir yıl anaokulu, ilkokulun ilk aylarını belirgin biçimde kolaylaştırır.
Bu yaşlarda okul seçerken programın içeriği, yabancı dilin nasıl verildiği ve öğretmenin çocuğu nasıl gözlemlediği öne çıkar.
Beklemek ne zaman doğrudur
Okula başlamayı ertelemek bazen doğru karardır. Çocuk yakın zamanda büyük bir değişiklik yaşadıysa, yeni bir kardeş geldiyse, taşınıldıysa ya da uzun süren bir hastalık geçirildiyse birkaç ay beklemek uyumu kolaylaştırır.
Ancak erteleme bir plana bağlanmalıdır. Biraz büyüsün cümlesi çoğu zaman kararı belirsizliğe bırakır. Hangi tarihte, hangi koşul sağlandığında başlanacağını baştan yazın.
Çocuğun okula gitmeyi reddetmesi tek başına erteleme sebebi değildir. Üç yaşındaki bir çocuk okulun ne olduğunu deneyimlemeden isteyip istemediğine karar veremez.
Kreş mi anaokulu mu
Kreş ve gündüz bakımevi adıyla açılan kurumlar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na, anaokulu ve ana sınıfı Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlıdır. Günlük konuşmada hepsine kreş denir; denetim, program ve öğretmen niteliği açısından ise aynı değildirler.
Kararınızı kurumun adına göre değil üç şeye göre verin: sınıfta kim var, gün nasıl geçiyor, kurum hangi bakanlığa bağlı ve hangi ruhsatla çalışıyor. Bu üç sorunun yanıtını yazılı olarak isteyin.
Başlama yaşına karar verirken 10 madde
Yanıtı evet olan madde sayısı arttıkça çocuk okula daha hazırdır. Hepsinin evet olması beklenmez.
- Çocuk isteğini sözle ya da işaretle anlatabiliyor.
- Basit bir yönergeyi dinleyip uygulayabiliyor.
- Tanıdık bir yetişkinle sizden ayrı kalabiliyor.
- Akranlarının yanında bulunmaktan rahatsız olmuyor.
- Uyku düzeni oturmuş, sabah uyanması sorun olmuyor.
- Yemeğini kendi başına ya da az destekle yiyebiliyor.
- Tuvalet eğitimi tamamlandı ya da okulla birlikte yürütülebilir durumda.
- Evde son altı ayda büyük bir değişiklik yaşanmadı.
- Ailenin günlük düzeni okulun saatlerine oturuyor.
- Seçtiğiniz okul o yaş grubu için ayrı bir düzen kurmuş.
Başlama yaşı hakkında sık sorulanlar
Anaokuluna en erken kaç yaşında başlanır?
Okuldan okula değişir. Bizde en küçük yaş grubu 2 yaştır; 2, 3, 4 ve 5 yaş sınıfları ile ilkokula hazırlık sınıfı aynı binada yürür. İki yaş grubunda bakım ile eğitim birlikte yürütülür ve sınıfta yardımcı öğretmen bulunur.
Çocuğum konuşmuyor, okula başlaması doğru olur mu?
Dil gelişimi geriden geliyorsa akran ortamı çoğu zaman yardımcı olur, ancak önce bir değerlendirme yaptırmak gerekir. Okulla paylaşacağınız bu bilgi, öğretmenin çocuğa doğru biçimde yaklaşmasını sağlar. Kadromuzda okul psikoloğu bulunur.
Tuvalet eğitimi bitmeden kayıt yapılır mı?
Okulun tutumuna göre değişir, kayıt görüşmesinde net olarak sorun. Tuvalet eğitimini okula başlamaya birkaç gün kala zorlamayın; iki değişikliği üst üste bindirmek her iki süreci de uzatır.
Geç başlamak çocuğu geride bırakır mı?
Bir yıl geç başlamak tek başına geri bırakmaz. Geri bırakan şey, okul öncesini hiç görmeden ilkokula başlamaktır. Beş yaşına gelmiş ve hiç okula gitmemiş bir çocuk için en az bir yıl okul öncesi önerilir.
İki yaşında başlayan çocuk daha çok hasta olur mu?
İlk yıl hastalık sıklığı genellikle artar; bu, yaş ne olursa olsun okula ilk başlayan çocuklarda görülür ve zamanla azalır. Okulun hastalık durumunda izlediği yolu ve veliye ne zaman haber verdiğini kayıttan önce sorun.
Çalışan anne baba için doğru yaş hangisi?
Ailenin düzeni de kararın parçasıdır ve bunu göz ardı etmek gerçekçi değildir. Bakım ihtiyacı nedeniyle erken başlamak yanlış değildir; yanlış olan, o yaş grubuna uygun düzen kurmamış bir okulu seçmektir. Küçük yaşta yetişkin sayısını ve mekan düzenini programdan önce sorun.
Devamı
Yaş kararını birlikte konuşalım
Çocuğunuzun yaşı ve günlük düzeniniz için hangi sınıfın uygun olduğunu telefonda ya da okulda konuşabiliriz.
Ön kayıt formunu doldurun