Veli rehberi
Anaokuluna uyum: ağlama, ayrılık ve ilk haftalar
Okulun ilk günü çocuk için de veli için de zordur. Ağlamak beklenen bir şeydir; asıl soru ağlamanın günden güne ne yaptığıdır. Bu rehber uyumun nasıl işlediğini, velinin ne yapıp ne yapmaması gerektiğini ve ne zaman yardım isteneceğini anlatıyor.
Son güncelleme
Ağlamak neden olur
Çocuk okulda ağladığında veli genellikle iki şeyden birini düşünür: ya okul kötüdür ya da çocuk okula hazır değildir. Çoğu zaman ikisi de doğru değildir. Ağlama, çocuğun bildiği düzenin değişmesine verdiği doğal tepkidir. Üç yaşındaki bir çocuk için evden ayrılmak, günün ne kadar süreceğini bilmeden bilinmeyen bir yere girmek demektir.
Bu yaşta zaman kavramı henüz oturmamıştır. Akşam gelirim cümlesi çocuk için ölçülebilir bir söz değildir. Uyum süreci aslında bu belirsizliğin öğrenilmesidir: gidiyor, sonra geliyor. Çocuk bunu anlatarak değil, tekrar tekrar yaşayarak öğrenir.
Bu yüzden uyumun en güçlü aracı tutarlılıktır. Aynı saat, aynı kapı, aynı veda cümlesi, aynı kişi. Değişen her ayrıntı çocuğun öğrenmeye çalıştığı düzeni bozar.
Veda: kısa, net ve her gün aynı
Uzun veda, çocuğa iyi geldiği düşünülen ama tam tersini yapan bir şeydir. Veli ne kadar uzun kalırsa çocuk ayrılığın pazarlık edilebilir olduğunu düşünür ve ağlama süresi uzar.
Kapıda söylenecek şey bellidir: nereye gittiğinizi ve ne zaman döneceğinizi çocuğun anlayacağı bir olayla söyleyin, sonra gidin. Öğle yemeğinden sonra buradayım cümlesi, saat üçte gelirim cümlesinden çok daha anlaşılırdır.
En sık yapılan hata gizlice çıkmaktır. Kısa vadede ağlamayı önler, uzun vadede çocuğun gözünü kapıdan ayırmamasına yol açar. Çocuk bir daha ne zaman kaybolacağınızı bilemez ve tedirginliği gün boyu sürer.
- Veda kapıda biter, sınıfın içinde değil
- Aynı cümleyi her gün aynı biçimde söyleyin
- Gizlice çıkmayın, gittiğinizi mutlaka söyleyin
- Geri dönüp bir kez daha sarılmayın
- Çocuk ağlarken sizin sesiniz sakin kalsın
- Çıkışta geç kalmayın; ilk haftalarda dakiklik verdiğiniz sözün karşılığıdır
Uyum ne kadar sürer
Tek bir süre yoktur. Bazı çocuklar üç günde, bazıları altı haftada yerleşir. Süreye bakmak yerine yöne bakın: ağlama süresi kısalıyor mu, çocuk gün içinde bir etkinliğe katılıyor mu, okuldan bir isim ya da bir olay anlatıyor mu.
Sabah ağlayıp veli gittikten beş dakika sonra oyuna dönen bir çocuk uyum sağlıyor demektir. Bunu öğretmeninden sorun; sabahki tabloya bakarak karar vermeyin, gün içindeki tabloya bakın.
İkinci haftada geçici bir geri gidiş sık görülür. Çocuk ilk hafta yeniliğin etkisiyle iyi başlar, ikinci hafta bunun her gün süreceğini anlayınca tepki verir. Bu, sürecin bozulduğu anlamına gelmez.
Evde yapılabilecekler
Okulu sorguya çeviren sorular çoğu çocukta ters teper. Bugün ne yaptın sorusunun yanıtı genellikle hiçbir şey olur. Bunun yerine somut ve seçenekli sorun: bugün bahçeye çıktınız mı, yemekte ne vardı, kimin yanında oturdun.
Uyku ve sabah düzeni uyumun yarısıdır. Okul başlamadan bir hafta önce yatma ve kalkma saatini okul saatine çekin. Yorgun uyanan çocuk için ayrılmak belirgin biçimde zorlaşır.
Kaygınızı çocuğa taşımayın. Çocuk sizin sesinizdeki tereddüdü cümlenizden önce fark eder. Okul hakkında konuşurken söylediğiniz şey kadar nasıl söylediğiniz de önemlidir.
Öğretmenle iletişim
Uyum dönemi, veliyle öğretmenin en çok konuşması gereken dönemdir. Çocuğun uyku düzeni, korktuğu şeyler, sevdiği oyun, kardeş doğumu ya da taşınma gibi son dönemdeki değişiklikler öğretmenin işini kolaylaştırır.
Gün içinde nasıl bilgi alacağınızı ilk hafta netleştirin: kim arar, ne zaman arar, siz ne zaman arayabilirsiniz. Belirsiz bir iletişim düzeni velinin kaygısını artırır, kaygı da çocuğa geçer.
Okulumuzda kadroda okul psikoloğu bulunur. Uyumu zorlanan çocuk için sınıf öğretmeni ve psikolog birlikte çalışır, veliyle görüşme yapılır.
Uyumu uzayan çocuk
Altı haftayı geçen, günden güne kötüleşen, okulda hiç beslenmeyen, tuvaletini tutan ya da evde de belirgin biçimde değişen bir çocuk için beklemek doğru değildir. Bu tabloda okulla birlikte plan yapılır: süre kısaltılır, geçiş nesnesi kullanılır, sabah rutini değiştirilir.
Bazen sorun uyum değil, yaştır. İki yaşında zorlanan bir çocuk üç yaşında sorunsuz başlayabilir. Başlama yaşı kararı için ayrı bir yazımız var.
Bazen de sorun okulun kendisidir. Öğretmen değişikliğinin sık olduğu, velinin bilgi alamadığı, çocuğun adının doğru bilinmediği bir yerde uyum kurulmaz. Okulun ilk haftalarda gösterdiği ilgi, o okul hakkında program tanıtımından daha çok şey söyler.
Uyum için velinin 12 maddesi
İlk haftalarda buzdolabına asılacak liste. Hepsi velinin elinde olan şeyler.
- Okula başlama tarihinden bir hafta önce uyku ve kalkış saatini okula göre ayarlayın.
- Sabah acele ettirmeyin; on beş dakika erken kalkmak ağlamayı azaltır.
- Çocuğu okula getiren kişi ilk haftalarda değişmesin.
- Veda cümlenizi önceden belirleyin ve her gün aynısını söyleyin.
- Vedayı kapıda bitirin, sınıfa kadar uzatmayın.
- Gittiğinizi mutlaka söyleyin, gizlice çıkmayın.
- Dönüş saatini olayla anlatın: yemekten sonra, bahçeden sonra.
- Çıkışta geç kalmayın; verdiğiniz sözün karşılığı budur.
- Evde bugün ne yaptın yerine somut sorularla konuşun.
- Çocuğun yanında okul hakkındaki endişenizi konuşmayın.
- Öğretmenden sabahı değil, gün içini sorun.
- İki hafta sonunda yön değişmediyse öğretmenle oturup plan yapın.
Uyum hakkında sık sorulanlar
Çocuğum her sabah ağlıyor, okulu sevmediği anlamına mı gelir?
Çoğu zaman hayır. Sabah ağlaması ayrılık anına verilen tepkidir, okulun kendisiyle ilgili değildir. Ölçü, veli gittikten sonraki yarım saattir. Çocuk oyuna dönüyor, etkinliğe katılıyor ve yemek yiyorsa uyum yürüyor demektir. Bunu öğretmeninden düzenli olarak sorun.
Uyum süreci kaç hafta sürer?
Çocuktan çocuğa değişir. Üç günde yerleşen de vardır, altı haftada yerleşen de. Süreye değil yöne bakın: ağlama kısalıyorsa, çocuk okuldan bir isim ya da bir olay anlatmaya başladıysa süreç ilerliyordur. İki hafta boyunca hiçbir yönde hareket yoksa okulla birlikte planı değiştirin.
İlk günlerde sınıfta ben de kalmalı mıyım?
Bu, okulun uyum programına göre değişir; kayıt sırasında sorun. Velinin kalması bazı çocuklarda geçişi kolaylaştırır, bazılarında ayrılığı geciktirir. Kalınacaksa süresi baştan belli olmalı ve her gün kısalmalıdır. Belirsiz süreli kalma iki taraf için de zorlaştırıcıdır.
Çocuğa söylemeden çıksam daha kolay olmaz mı?
Olmaz. O an ağlama yaşanmaz ama çocuk sizin habersiz kaybolabileceğinizi öğrenir. Sonraki günlerde gözünü kapıdan ayırmaz ve oyuna katılmaz. Kısa, net ve her gün aynı biçimde veda etmek uzun vadede en hızlı yoldur.
Okulda iyiymiş ama eve gelince huysuzlanıyor, normal mi?
Sık görülür. Çocuk gün boyu kendini tutar, güvendiği kişinin yanında bırakır. İlk haftalarda akşamları programı hafif tutun, kalabalık ziyaretleri erteleyin, ekran süresini artırmayın. Genellikle birkaç hafta içinde düzelir.
Kardeşi olan ya da yeni taşınan bir çocuk daha mı zorlanır?
Genellikle evet. Kardeş doğumu, taşınma, ayrılık ya da yakın kaybı gibi değişiklikler uyumu uzatabilir. Bu bilgiyi öğretmenle paylaşın; öğretmen çocuğun tepkisini doğru okur ve gereksiz yere zorlamaz.
Devamı
Uyum dönemini yalnız geçirmeyin
Çocuğunuzun uyumu uzuyorsa sınıf öğretmeni ve okul psikoloğuyla birlikte plan yapmak en hızlı yoldur. Bizi arayın, konuşalım.
Ön kayıt formunu doldurun